Centrale toezichtsraad voor het gevangeniswezen

Wettelijke bepalingen inzake de Centrale toezichtsraad en de Commissies van toezicht

Het toezicht op de gevangenissen wordt geregeld in de nationale Belgische wetgeving, al zullen de internationale bepalingen van Europa en de Verenigde Naties in de toekomst steeds meer doorwegen.

De basiswet van 12 januari 2005 betreffende het gevangeniswezen en de rechtspositie van de gedetineerden regelt het toezicht op de gevangenissen. Een wet van 25 december 2016 wijzigt de wet van 12 januari 2005. Een transfer van de toezichtsorganen naar het Parlement is voorzien.Niettemin zijn die bepalingen over de toezicht op de gevangenissen nog niet van toepassing bij gebrek aan een koninklijk besluit tot uitvoering ervan. Thans is het toezicht op de gevangenissen nog steeds geregeld door het koninklijk besluit van 21 mei 1965 houdende algemeen reglement van de strafinrichtingen. Die bepalingen verschillen van de basiswet, waarin inzonderheid is voorzien in de invoering van een bemiddelingsprocedure en een klachtenprocedure.

De Verenigde Naties hebben internationale normen vastgesteld voor de controle van de detentieplaatsen, voornamelijk om foltering te voorkomen. België heeft dat protocol ondertekend, maar nog niet bekrachtigd. Daardoor gebeurt de controle van de detentieplaatsen in België in de praktijk dus nog niet volgens de internationale normen.